Hiç Bir Senaryo Artık Yorumsuz Kalmayacak

Aksiyon Türünde Ortak Temalar

(Bu yazıdaki "tema" sözcüğünü, senaryo jargonundaki anlamıyla değil, gündelik anlamıyla kullanıyorum). 
Aksiyon filmlerinde, adı üzerinde, bir aksiyon vardır. Kavgalar, araba kovalamacaları, 
koşuşturmalar, silahlı çatışmalar... Günlük hayatta pek tanık olmadığımız bu olayları perdede 
izlemeye bayılırız. 
Bunun evrimsel bir kökeni olduğunu düşünüyorum. Bütün doktorlar ve biyologlar size insan bedeninin 
"koşuşturmak, avlanmak, dövüşmek" için tasarlanmış olduğunu söyleyecektir. Eh, modern hayatın 
bize bu şansı pek vermediği malum. Aksiyon filmleri, değil bilinçaltımıza, her hücremize kazınmış olan bu 
özellikleri hayali bir yolla bile olsa kullanmamızı sağlar. Özdeşletiğimiz kahramanın, bizim 
hayatımızdaki bütün olumsuz şeyleri temsil eden "kötü adam"ı evire çevire pataklaması da yüreğimizin 
yağını eritir, içimize su serper; bir katarsis yaşar ve sinemadan rahatlamış bir biçimde çıkarız. 
* * * 
Peki, bu kavgayı, bu kovalamacayı, bu silahlı çatışmaları hayatta nerede bulacağız? Soruyu farklı bir 
biçimde sorayım: Eğer bir aksiyon senaryosu yazmak istiyorsak, bu aksiyonu en "doğal" biçimde 
hikayemize nasıl yerleştirebiliriz? Hayatın hangi alanlarındaki insanlar, doğal olarak daha fazla ve 
daha ilginç aksiyon ile iç içedirler? 
Hemşireler! 
Değil tabii ki. Polisler, suçlular, düzenle haklı ya da haksız, bir biçimde ters düşen insanlar... 
Bu insanların hayatı aksiyon ile doludur. Ve iyi bir aksiyon filmi genel olarak bu alanlardaki insanlardan 
birilerini konu edinir. 

Yine aşağıdaki örnekleri bu açıdan inceleyelim: 
• Blues Brothers (Düzenle çatışan haklı kişi - Polis) 
• First Blood (Düzenle çatışan haklı kişi - Polis ve Asker) 
• True Lies (Gizli Servis - terörist) 
• Die Hard (Polis) 
• Point Break (Polis) 
• Enemy of the State (Düzenle çatışan haklı kişi - Gizli Servis) 
• Speed (Polis) 
• The Terminator (Askeri eğitim almış kişi) 
• The Terminator (Askeri eğitim almış kişi) 
• Mad Max (Polis) 
• Road Warrior (Eski Polis) 
• Lethal Weapon (Polis) 
• Rush Hour (Polis) 
• Hızlı ve Öfkeli (Polis) 
• Aliens (Asker) 
• The Matrix (Düzenle çatışan haklı kişi - Askeri eğitim almış kişi) 
• Mission Impossible (Gizli Servis) 
• The Incredibles (Düzen için çalışan olağanüstü kişi) 
• Kutsal Hazine Avcıları (Maceracı Arkeolog) 
• Robin Hood (Düzenle çatışan haklı kişi) 
• Beşinci Element (Eski asker) 
• Taxi (1,2,3) (Polise yardım eden kişi) 
Demek ki, bir aksiyonun olabilmesi için, birilerinin günlük hayatın monoton huzurunu bozması
gerekiyor. 
Bu kişi, huzuru bozarak kendine haketmediği bir kazanç sağlamak isteyen bir kötü adam da olabilir; 
düzen tarafından haksız yere suçlanan birinin hakkını geri alabilmek için kokuşmuş bir düzenle 
mücadelesi de olabilir. 
(Askerlerin hayatı da çok miktarda aksiyon içerir. Ama burada çok sayıda insanın topyekün mücadelesi 
söz konusudur. Ve bu gibi durumlar "savaş filmi" adlı ayrı bir janr başlığında ele alınır.) 
* * * 
Kötü adamlardan bazıları hızla zenginleşmek isteyen, bunun için de düzendeki bazı gediklerden 
faydalanmayı tercih eden kişilerdir. Ama bunlar, çok küçük paraların peşinde olan insanlar değildir. 
Dudak uçuklatacak miktarda paraların peşindedirler. Ve bu kadar büyük bir meblağı da çok iyi bir 
PLAN olmadan elde etmek genelde mümkün değildir. Biz bir taraftan kötü adamın bu planını adım adım 
takip etmekten zevk alırız, bir taraftan da kahramanın bu planı nasıl bozacağını merak ederiz (Örneğin 
"Die Hard" 1 ve 3) 
Bazen aksiyon filminin kahramanı, düzen tarafından haksız yere suçlanan bir kişidir. Kahraman son 
derece iyi niyetlidir. Ama bir yanlış anlaşılmadan ya da düzene nüfuz etmiş bazı kötü niyetli 
insanlardan dolayı kahramanımız aniden suçlu konumuna düşer. Bunun sonucunda kahraman, kendi 
masumiyetini kanıtlamak zorunda kalır. "First Blood" "Enemy of the State" "The Matrix" "Robin 
Hood" "The Fugitive" bu tür insanları anlatır. Bu tür hikayelerde kahraman o kadar köşeye sıkıştırılır ki, 
artık hayatından başka kaybedeceği bir şey kalmaz. Bu noktaya gelmiş insanların gösterdiği olağanüstü 
cesaret ve bu cesaretten doğan yüksek kalitede aksiyon ortaya çok güzel aksiyon hikayeleri çıkarır. 
Bir de emekli askerlerin, askeri eğitim almış kişilerin ya da küçük askeri grupların yarattığı
aksiyon vardır. Askerler, polisten farklı olarak, topyekün savaş konusunda eğitilmiş kişilerdir ve 
kullandıkları silahlar da ona göre daha büyük olur. Örneğin "İlk Kan", "Beşinci Element", "Aliens" ve 
"Terminator 1 - 2" bu alt türe örnek verilebilir. "Fifth Element"te Bruce Willis'in emekli bir asker
değil de emekli bir muhasebeci olduğunu düşünün, filmin sonunun ne kadar sönük olacağını tahmin 
edebilirsiniz.





Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
E-mail adresin:
Mesajınız: